Interfejs graficzny (GUI)

Poprzez silniki szachowe (chess engines) będę rozumiał programy, które nie posiadają własnego interfejsu graficznego (GUI), a jedynie komunikują się z zewnętrznymi programami, które je obsługują. Na rynku istnieje szereg komercyjnych aplikacji, które pozwalają na obsługę silników szachowych (np. produkty Chessbase, Chess Assistant, Aquarium) - jestem jednak zwolennikiem darmowych programów, które dorównują swoją funkcjonalnością swoim płatnym odpowiednikom. Polecam program Arena, który można bezpłatnie pobrać ze strony: www.playwitharena.com (systemy Windows); lub XBoard (Linux) udostępniony na: www.gnu.org/software/xboard.

Wspomniane środowiska pozwalają na analizę partii zapisanych w formacie PGN (Portable Game Notation), na bezpośrednią grę z zainstalowanym silnikiem, na obsługę książek debiutowych i baz partii. Są więc pełnowartościowymi produktami przydatnymi w procesie treningu szachowego. Podczas rozgrywania partii korespondencyjnych oraz analizy. Osoby szukające czystej rozrywki powinny być usatysfakcjonowane możliwościami aplikacji.

Realna siła silników szachowych

Siła gry silników szachowych wzrasta w zastraszającym tempie. Programiści zwiększają moc obliczeniową silników, głębokość analizy, przyspieszają tempo pracy. Programy coraz lepiej rozumieją pozycje wynikłe na szachownicy, potrafią trafnie wyselekcjonować najlepsze posunięcia. Niektóre silniki szachowe korzystają z zewnętrznych baz końcówek (endgame tablebases), aby zwiększyć swoją siłę w zakończeniach szachowych. We wspomnianych bazach znajdują się przeanalizowane pozycje z małą ilością bierek na szachownicy, co pozwala programowi na znaczne zaoszczędzenie czasu podczas gry.

Najsilniejsze silniki szachowe grają z siłą arcymistrzów ze światowej czołówki! Organizowane mecze pomiędzy komputerami i ludźmi nierzadko kończą się zwycięstwem krzemowych maszyn. Patrząc na tempo wzrostu siły gry programów szachowych można prognozować, że w niedługim czasie możliwości obliczeniowe silników szachowych przerosną (a może już się to stało) możliwości analityczne żywych szachistów. Z tego powodu silni gracze korzystają z dobrodziejstw techniki i podczas przygotowań do turniejów katują bezlitośnie procesory swoich komputerów. Skutki tego stanu rzeczy najlepiej widać w gigantycznym rozwoju teorii debiutów szachowych jaka nastąpiła w ostatnim czasie. Niektóre "niejasne" systemy zostały dokładnie przeliczone przez silniki szachowe i końcowa ocena wariantów zaproponowana przez program stała się obowiązującym wyznacznikiem podczas realnej gry.

Turnieje pomiędzy silnikami szachowymi

W celu oszacowania siły gry silników szachowych organizuje się pomiędzy nimi turnieje szachowe. W ten sposób staje się możliwe nadanie każdemu z programów rankingu odpowiadającemu jego sile gry. Do wszelkich klasyfikacji należy jednak podchodzić z dystansem, gdyż często próbuje się wskazać siłę programu w oparciu o zbyt małą próbę rozegranych partii. Dodatkowy czynnik decydujący o sprawności silnika stanowi konfiguracja sprzętowa i oprogramowanie zainstalowane na komputerze.

Patrząc wstecz, wydaje się, że komercyjne silniki szachowe posiadając największą siłę. Jestem jednak zdania, że nie warto wydawać dużych pieniędzy na płatne aplikacje, gdyż darmowe odpowiedniki dorównują im siłą gry lub tylko nieznacznie im ustępują. Wielokrotnie w turniejach potwierdziły swoją wartość silniki, które wyszły z warsztatów programistów - amatorów.

Poniżej przedstawiam zwycięzców Komputerowych Szachowych Mistrzostw Świata (World Computer Chess Championship) z lat ubiegłych.

Organizowane są także Mistrzostwa Świata Programów Szachowych w Szachach Szybkich (World Computer Speed Chess Championship). Oto zwycięzcy w poszczególnych latach:

Szachowa lista rankingowa silników szachowych

Lista rankingowa klasyfikująca silniki szachowe powinna być traktowana umownie, gdyż rozgrywki pomiędzy programami bardzo często nie są zunifikowane pod kątem sprzętu (ilości procesorów, pamięci RAM), oprogramowania, książek debiutowych, tempa gry itp. Warto jednak zwrócić na nią uwagę, gdyż ukazuje pewne tendencje wskazujące na najsilniejsze silniki.

Najbardziej miarodajne rankingi prowadzone są przez strony:

Przestrzegam, aby nie utożsamiać rankingu programów z listą ELO klasyfikującą realnych, żywych graczy. Pomimo faktu, że ranking silników naliczany jest za pomocą tego samego algorytmu co ranking ludzki, nie są to rankingi tożsame.

Silniki szachowe i ich nazwy

Aktualna lista na dzień 01-01-2010

Przedstawiam poniżej listę najsilniejszych, bezpłatnych silników szachowych wraz z ich rankingiem oraz adresem strony, z której można je pobrać.

Niektóre powyższe darmowe silniki szachowe mają swoich płatnych odpowiedników, gdyż autorzy programów bardzo często udostępniają starsze wersje zupełnie za darmo.

Jeżeli, pomimo dostępności darmowych silników, miałby ktoś ochotę wydać troszeczkę gotówki na komercyjne aplikacje, prezentuję nazwy płatnych silników (w odnalezieniu sklepów i stron producentów nie powinno być problemu): Chess Genius, Chessmaster, Fritz, Gandalf, Hiarcs, Junior, Naum - wersja 2.1 i wyższe, Ruffan 2, Rybka - najnowsze wersje, Shredder, Deep Sjeng, Zappa. Wiele z nich udostępnia własne środowiska graficzne (GUI) do obsługi silnika.

Edit - 21.04.2011

Najsilniejszy darmowy silnik szachowy, który bije na głowę komercyjną Deep Rybka 4 - Houdini Chess Engine 1.5a. Do pobrania ze strony: www.cruxis.com/chess/houdini.htm

Edit - 19.04.2010

Wyszła nowa wersja Stockfish 1.7.1, którego ranking został oszacowany na 3156 ELO (www.husvankempen.de). Strona oficjalna, z której można pobrać stockfisha: www.stockfishchess.com.