Obrona francuska - tytułem wstępu
Pierwsze wzmianki o obronie francuskiej (a raczej o otwarciu 1.e4 e6) można odnaleźć już w XV wieku. Mimo że Rękopis z Getyngi wspomina o podobnym sposobie rozgrywania debiutu, był on uważany za otwarcie niepoprawne. Dopiero szachista angielski John Cochrane podjął się na początku XVIII wieku próby rehabilitacji otwarcia.
Po meczu Paryż - Londyn, rozgrywanym przez dwa lata od 1834 roku, popularny stał się wariant wymienny (1. e4 e6 2. d4 d5 3. ed5) i w ten sposób traktowano grę w tym wariancie przez kilka kolejnych lat. Posunięcie 3. Sc3 zostało zaproponowane dopiero przez Ludwika Paulsena pod koniec XIX wieku. Od tego czasu rozwój debiutu postępował już szybciej.
Obecnie obrona francuska jest traktowana jako debiut poprawny, dający czarnym szerokie możliwości osiągnięcia wyrównania oraz walki o inicjatywę. Jako jeden z nielicznych debiutów zyskał sobie wielu zagorzałych przeciwników (np. Eugeny Swiesznikow), jak i zatwardziałych sympatyków (np. Michał Botwinnik, Tigran Petrosjan). Według niektórych źródeł jest trzecim pod względem częstotliwości występowania debiutem półotwartym. Bardziej popularnymi odpowiedziami na 1. e4 są jedynie ruchy: 1. ... e5 (debiuty otwarte) oraz 1. ... c5 (obrona sycylijska).
Główne warianty
Przyjrzyjmy się głównym odpowiedziom białych występujących po posunięciach: 1. e4 e6 2. d4 d5:
Wariant wymienny
3. e:d5 e:d5
W tym przypadku białe wyjaśniły sytuację poprzez wymianę pionków. Czarne już w tym momencie uzyskały wyrównanie w centrum, a ich figury mają swobodę działania. Wariant często stosują początkujący szachiści oraz osoby, które boją się podjąć walkę w głównych wariantach. Nie jest to wariant groźny dla czarnych, muszą one jednak grać dokładnie, a jeżeli chcą walczyć o uzyskanie przewagi powinny postarać się jak najszybciej zerwać symetrię pozycji.
Wariant zamknięty - Nimzowitscha
3. e5
Białe od razu zamykają pozycję. Czarne mają nieco ścieśnioną pozycję i zamkniętego gońca na "c8". Mimo tego uzyskują możliwość atakowania centrum pionkami "c" oraz "f".
Obrona klasyczna
3. Sc3
Jest to bardzo elastyczny wariant, pozwalający przejść do wielu ciekawych podsystemów. Najczęściej czarne wybierają posunięcia 3. ... Sf3 (system Steinitza), 3. ... Gb4 (wariant Winawera-Nimzowitscha) lub 3. ... d:e4 (wariant Rubinsteina).
Warian Tarrascha
3. Sd2
Wariant rozpracowany i wprowadzony do praktyki turniejowej przez wybitnego szachistę i teoretyka Siegberta Tarrascha. Obok odpowiedzi 3. Sc3 prowadzi do najbardziej interesującej gry.
Podsumowanie
Obrona francuska charakteryzuje się głęboką i szeroką strategią. W większości wariantów gra przybiera charakter manewrowy. Jest to bardzo dobry debiut na osoby grające białymi na remis oraz na taktyków szukających za wszelką cenę możliwości zaostrzenia pozycji. W opisywanym debiucie dominuje gra pozycyjna nad kombinacyjną. Praktyka pokazała jednak, że taktycy grając czarnymi bierkami potrafią wywołać bezkompromisową burzę na szachownicy (np. Michał Tal, Aleksander Moroziewicz).
Przykładowa partia
Hughes Steve - Narkun Michał, ZH-2009-0-00248 Lechenicher SchachServer, 20091.e4 e6 2.d4 d5 3.e5 c5 4.c3 Sc6 5.Sf3 Gd7 6.Ge2 Sge7 7.Sa3 c:d4 8.c:d4 Sf5 9.Sc2 Sb4 10.0-0 S:c2 11.H:c2 Ge7 12.g4 Sh4 13.S:h4 G:h4 14.Hb3 0-0 15.H:b7 f6 16.b3 a5 17.Ga3 Wf7 18.Gc5 f:e5 19.d:e5 Wb8 20.Ha6 Wa8 21.Hd3 Gg5 22.Gd4 Gf4 23.Kg2 Wc8 24.Wae1 He7 25.Wd1 Ge8 26.h3 Wc6 27.Wde1 Wf8 28.Hb5 h5 29.H:a5 Gg6 30.Gd1 Hg5 31.Hb5 Wc1 32.Gf3 Wc2 33.We2 Gd2 Białe poddały się, gdyż ich pozycja jest nie do uratowania.