Aktywna wieża
Posiadanie aktywnej wieży może stanowić w końcówkach wieżowych czynnik, który decyduje o losach partii. Praktyka szachowa wielokrotnie udowadniała, że przeciwstawienie sobie dwóch rodzajów przewag: przewagi materialnej i przewagi pozycyjnej, niejednokrotnie wskazuje na wyższość tej drugiej.
W końcówkach wieżowych ustawienie wież jest (obok ustawienia króla) najistotniejszym elementem pozycji. Gdy po szachownicy szaleją ciężkie figury, przewaga materialna schodzi na dalszy plan.
Pozycja z partii Kotow - Pachman, Wenecja 1950. Biała wieża przyjmuje zadania ofensywne. Czarne zmuszone są ustawić swoje figury defensywnie.
1. Wd8 Ke7 2. Wd6 Wa6
Pomimo równowagi materialnej, pozycja czarnych jest skompromitowana. Plan białych jest prosty: uaktywnić swojego króla, zdobyć przewagę materialną i doprowadzić pionka do linii przemiany.
3. g5! fg5 4. hg5 Kf7 5. Kg3Ke7 5. f3 Wa3
Czarne nie mogą dłużej wyczekiwać. Pasywna obrona nie pozwala myśleć o remisie: 5. ... Ke8 6. Kf4 Ke7 7. Ke5 Ke8 8. f4! Ke7 9. Wf6! Ke8 10. Kd6 i czarne nie mają dobrego posunięcia. Widać wyraźnie różnicę w ustawieniu figur.
6. Kf4 Wa4 7. Ke5 Wa3 8. Wc6 We3 9. Kd5 Wd3 10. Ke4 Wc3 11. f4 Wc1 12. Wc7 Kd8 13. Wh7 Wc5 14. Wf7
Czarne poddały się, gdyż nie można obronić się przed stratą pionka, np. 14... Wa5 15. Wf6.
Aktywny król
Król w końcówce staje się figurą pierwszoplanową. Pomimo tego, że jest od wieży wyraźnie wolniejszy, to jednak nadrabia swoją zwrotnością. Poniższa partia jest doskonałym przykładem wykorzystania króla, który przenikając do obozu przeciwnika zdecyduje o losach pojedynku.
1. Kg4 Ke7 2 Kf3 Ke8 3. Ke2 Ke7 4. Kd2 Kf8 5. Kd3 Ke8 6. Kc3 Kf8 7. Kb4 Ke8 8. Kc5 Ke7 9. Kb6 Rb8+ 10. Kc7 Rg8 11. Kb7 Ke8 12. Kc6 Ke7 13. Kc7 Wg6 14. Wh8 Wg7 15. Kc6 Wg6 16. Wa8 Wg7 17. Wa7 Kf8 18. Kd6 Kg8 19. Wa8+ Kh7 20. Ke7 Kg6 21. Wh8
Straty materialne są nieuniknione. Czarne poddały się. Była to partia Bacrot - Kristjansson, rozgrywana w Rejkiawiku w 2003 roku.