Końcówki z pionkami na liniach "f" i "h"
W obecnej odsłonie chciałbym przedstawić ważne końcówki z pionami "h" i "f". Pojawiają się one dosyć często w praktyce turniejowej, a ich niezwykłością jest to, że w wielu przypadkach stronie słabszej udaje się uzyskać remis. Ważną rolę odgrywa tu położenie króli: król strony słabszej nie powinien być odcięty nieprzyjacielską wieżą od pionów. Należy także zwrócić uwagę, podobnie jak w poprzednich końcówkach, na położenie wieży.
Poniższy przykład ukazuje sytuację, w której monarcha strony słabszej zajmuje pole przed pionami przeciwnika, a jego wieża zajmuje aktywną, atakującą pozycję.
1...Wa5! 2.Wd1
Do remisu prowadzi także: 2.f6 Kh7 3.Ke8 Kg6 4.f7 Wa8 5.Ke7 Kg7
2...Wa7 3.Kg6
Na 3.Ke8 nastąpi 3...Wa6
Wg7!
Jedyne posunięcie. Po: 3...Wa6 białe mogą wygrać w bardzo ładny sposób: 4.f6 Wd6 Po biciu nastąpi pat. 5.We1 We6 6.We5! We5 7.f7 We6 8.Kf5 z łatwą wygraną.
4.Kf6 Kh7 5.We1 Wg2 6.Kf7 Wg7 7.Ke8 Wg8 8.Kd7 Wf8 9.Ke7 Wa8
Powstała remisowa końcówka. Król strony słabszej zajmuje węższą część szachownicy, a jego wieża szerszą. (Majzelis, 1940)
Gdy jednak przestawimy czarną wieżę na mniej aktywną pozycję to partia zakończy się wynikiem rezultatywnym.
1.Wd4!
Nic nie daje: 1.Kf7? Wa1! pozycja jest remisowa (patrz przykład 1).
1...Wa1
Z powodu mata nie wolno bić pionka "h".
2.Kg6 Wa6 3.f6 Wd6 4.Wf4 Wd4 5.Wf5 Wd5 6.f7!
Białe wygrają. (Awerbach, 1984)
Rozpatrzyliśmy dwa przykłady z różnymi pozycjami wieży strony słabszej. Gdy strona silniejsza ma nieaktywną, źle stojącą wieżę o remis również łatwo.
1.f6 Wa5
Z możliwośćią szachowania po linii "a", lub
1.We2 Wg1 2.Kf6 Wa1
Również z remisem. (Majzelis, 1939)
Podsumowując, plan obrony powinien polegać na blokowaniu królem piona "h" z równoczesnym atakiem wieżą po linii "a", lub "b". Często występującym motywem jest motyw wściekłej wieży, prowadzący do pata.
Nie należy popadać jednak w zachwyt. Najmniejsze uchybienie pozycji pozwala stronie silniejszej na uzyskanie wygranej. Przedsmak mieliśmy już w przykładzie drugim. Poniżej prezentuję zakończenie partii Rubinstein - Marshall, w której nasz znakomity arcymistrz odniósł zwycięstwo.
1.Kh4 Kh7 2.f5 Wa1
Czarna wieżą zbyt późno rozpoczyna atak. Białe dysponują planem wygranej przed którym czarne nie mają ratunku. Sposób gry w tej partii uchodzi za typowy.
3.f6 Kh6 4.Wf4 Wa8 5.Kg4 Wb8 6.We4 Wa8 7.Kf5 Wb8
Szybko przegrywa 7...Kh5 8.f7 Wa5 (8...Wf8 9.Kf6 Kh6 10.We8) 9.We5 Wa8 10.We8
8.We7 Wa8 9.f7 Kg7 10.h6 Kf8 11.We8 We8 12.fe8H Ke8 13.h7
Czarne poddały się.
Jestem świadomy, że nie wyczerpałem do końca tematu, ale mam nadzieję, że czytelnik chociaż w niewielkim stopniu wyrobił sobie pogląd na sposób gry w podobnych zakończeniach. Znajomość tych końcówek pozwala uniknąć pułapek przy realizacji przewagi, jak też na zachowanie połowy punktu, gdy przeciwnik nie rozumie postałej pozycji lub jest ona teoretycznie remisowa.