Końcówki z wieżą na "1" ("8") linii
W tej części "Wieżówek" zajmę się specyficznymi pozycjami, które łączy jedna cecha: wieża strony silniejszej przykuta jest do 8 linii, a jej pion stoi przed nią. Wielokrotnie samemu spotkałem się we własnej praktyce z takimi końcówkami. Ich niezwykłość polega na dość oryginalnym sposobie obrony.
Na pierwszy rzut oka wydaje się, że pozycja czarnych jest beznadziejna. Nie zdążą one podejść królem do wolnego piona przed jego monarchą. Grozi także szach wieżą, po którym białe mogą dorobić hetmana. Jest jednak ratunek.
1...Kg7!
Jedyne posunięcie prowadzące do remisu. Po innych ruchach czarne szybko przegrywały: 1...Ke7 2.Wh8 Wa7 3.Wh7 Kd8 4.Wa7, lub 1...Ke6 2.We8 Kd7 3.a8H
2.Kb6
Białe grożą uaktywnieniem wieży, więc czarnym pozostaje tylko:
2...Wb1! 3.Ka5 Wa1 4.Kb4 Wb1 5.Kc3 Wa1 6.Kb2 Wa6 7.Kc3 Kh7 8.Kb4 Kg7 9.Kb5 Wa1
itd. Biały monarcha nie ucieknie od szachów.
Przeanalizujmy sposób obrony: czarny król chodzi po polach g7 i h7, nie pozwalając wieży na wyjście z rogu; gdy biały król podejdzie do własnego piona to po serii szachów straci chęć do dalszej rozgrywki :-). Przedstawiony sposób gry jest także skuteczny (czasami) przy większej liczbie pionów.
Partia po 36 posunięciach przybrała następujący obraz:
36...Wa4
Wieża staje za pionem.
37.Kf2 h5 38.f4 g6 39.Kg2 Kg7 40.Kh3 Kh7 41.Kh4 Kg7
Przeciwnicy zgodzili się na remis. Partia była grana w 1947 roku pomiędzy Kottnałerem i Tswetkowem na turnieju pamięci Michała Czigorina.
Jak więc grać, aby wygrać w podobnej pozycji?
Przy jednym pionku na szachownicy nie powinniśmy pozwolić, aby nieprzyjacielski król schronił się w rogu szachownicy. Gdy pionów jest więcej to wykorzystujemy to, że król strony słabszej przykuty jest do narożnika i musi uważać na wszelkie szachy. Jeżeli jest możliwość staramy się zdobyć w takim przypadku jeszcze jakiegoś piona. Popatrzmy.
37...Kg7
Jedyne posunięcie w tej pozycji.
38.Kf5 Wa5
Czarne bezskutecznie próbują przeszkodzić białemu dowódcy w jego zamiarach.
39.Ke4 Wa4 40.Kd5 Wa1 41.Kd4
Grający czarnymi Jan Timman poddał partię, gdyż nie może przeszkodzić białym w stworzeniu sobie drugiego wolnego pionka. Jego przeciwnikiem był Władymir Kramnik, a partia grana była w 1999 roku.