Pozycje z królem przed własnym pionkiem
W tej części zajmę się wieżówkami w których król strony silniejszej będzie stał na drodze ruchu własnego piona. Temat jest bardzo obszerny, dlatego proszę o wybaczenie, jeżeli pominąlem coś istotnego.
Choć ten przykład wystąpił już w części pierwszej, to jednak będzie on kluczowy dla niektórych dalszych końcówek. Białe wygrywają za pomocą manewru "stawianie mostu".
1.Wf4!
Wieża przygotowała się do zasłonięcia swojego dowódcy przed szachami.
Wc2 2.Ke7 We2 3.Kd6 Wd2 4.Ke6 We2 5.Kd5 Wd2 6.Wd4
Pionek zostanie hetmanem. Białe wygrywają.
W dalszej części rozpatrzę kilka przykładów, gdy król strony słabszej znajduje się na "dobrej" stronie szachownicy. Przypominam, że jest to krótsza strona, wyznaczona przez wrogiego piona.
Przy swoim posunięciu białe wygrywają po ruchu: 1.Wg2! i powstaje pozycja jak w pierwszym przykładzie. Gdy ruch mają czarne to bez większego problemu uzyskują remis. Zwróćmy uwagę, że król znajduje się w "krótszej" części szachownicy, a jego wieża w "dłuższej".
1...Wa8
Biały monarcha nie może uciec od szachów. Jest to jeden z typowych sposobów obrony.
2.Kd7 Wa7 3.Kd6 Wa6 4.Kd5 Wa5 5.Kc6 Wa6 6.Kb7 We6
Zginie biały pionek. W pozycji na diagramie przestawmy teraz czarnego króla z pola g7 na g8. W tym przypadku białe wygrywają bez względu na to na kogo przypada posunięcie. Groźba Wf2-f8 rozstrzyga wynik walki - zobaczcie sami. Jak więc widzimy nawet mała niedokładność w naszej grze może skończyć się tragicznie. Każdy ruch w końcówce powinien być dokładnie przemyślany.
Pozycja na powyższym diagramie różni się tylko nieznacznie od wcześniejszego przykładu. Przestawienie czarnej wieży ma jednak decydujące znaczenie dla przebiegu walki. Jak pamiętamy siła wieży wzrasta w miarę oddalania jej od atakowanego obiektu. Teraz ta odległość nie wystarczy.
1...Wb8 2.Kd7 Wb7 3.Kd6 Wb8
Po 3...Wb6 4.Kc7 We6 5.Kd7 białe wygrywają.
4.Kc7 Wa8 5.Wa2!!
Kolejny typowy motyw taktyczny w wieżówkach.
Re8 6.Kd7 Kf7 7.Wf2
Czarne tracą wieżę. Znaczenie tych przykładów jest ogromne. Należy je zapamiętać.
Nie zawsze jednak, dobre ustawienie króla i wieży wystarczy do remisu. Popatrzmy:
1...Wa8 2.Kd7 Wa7 3.Wc7
Białe wygrają.
Pozycja, gdy król strony słabszej ustawiony jest po złej stronie szachownicy przedstawiona jest w pierwszej części kursu. Mogę tylko dodać, że w takich pozycjach (gdy król ustawiony jest w długiej części szachownicy) strona posiadająca przewagę, powinna ją zrealizować w łatwy sposób, opierając się o dwa wcześniejsze przykłady.
Do tej pory zajmowaliśmy się końcówkami wieżowymi, w których walczyliśmy z pionem który osiągną 7 linię. Teraz przyszedł czas na analizę przykładów z mniej zaawansowanym piechurem.
Przy swoim ruchu białe wygrywają: 1.Wg1 Kh7 2.Kf8 Wf2 (grozi mat i przesunięcie piona) 3.Ke8 z następnym 4.e7 (wygrana jak w pierwszym przykładzie). Gdy ruch mają czarne udaje im się uzyskać remis.
1...Wa7+ 2.Wd7 Wa8!
Tylko tak! Groziło 3.Ke7 i 3.e7.
3.Wd8
Po: 3.Kd6 Kf8 czarne nie przegrają.
3...Wa7 4.Kd6
4.Ke8 Kf6
4...Wa6 5.Ke5 Wa5 6.Wd5 Wa8 7.Wd7 Kg6!
Remis. Po 8.e7 nastąpi 8... Kf7, a po innych posunięciach czarne będą przeprowadzać manewry wieżą, która nie pozwoli na posunięcie piona do przodu. Widzimy teraz, że gdy pion jest mniej zaawansowany obrona wymaga większej uwagi, niż w przykładach z pionem na siódmej linii (nie oznacza to jednak, że przy pionie na 7-ej linii łatwiej się remisuje - wręcz przeciwnie, większą szansę na remis mamy, gdy pion jest oddalony od pola przemiany). Jako dowód pokażę przykład w którym wieża zostanie przysunięta w stronę króla przeciwnika i czarne zremisują (przy pionie na e7 przegrywały!).
1...Wb7 2.Kd6 Wb6 3.Kd7 Wb7 4.Kd8 Wb8! 5.Kd7 Wb2
Czarne grożą ruchami 6. ... Kf8 i Kf6, po których będzie remis.
6.Wf1 Wa2!
Remis jak we wcześniejszym przykładzie. Widzimy więc, że łatwiej o remis w pozycjach z oddalonym pionem, choć wymagają one pewnej techniki. Nie uratujemy jednak pozycji, gdy nasze figury będą stały po złych stronach szachownicy, a wieża strony silniejszej będzie aktywna.
1...Wh7 2.Kf8 Wh8 3.Kg7 Wh1
Po 3...Re8 4.Kf7 nastąpi remis.
4.Wd2!
Czarne przegrają. Oczywiście przytoczonych tu "teorii" nie należy traktować jako pewnik. Istnieją pozycje, w których wskutek złego położenia wieży słabsza strona może zremisować partię.
Gdy pion znajduje się na 5 linii czarne w większości wypadków nie powinny mieć problemu ze zdobyciem remisu - nawet wtedy, gdy ich król znajduje się po złej stronie szachownicy (oczywiście nie zawsze!).
1...Kd8 2.Wf8 Kc7 3.Kf6 Kd7
Nie wiadomo jak białe mogą wzmocnić pozycję
Myślę, że dobrym zakończeniem będzie pokazanie następującej pozycji:
Białe nie mogą wygrać. Gdyby nawet przestawić ich wieżę na b8, czarne stanęłyby wieżą na linii "a", czekając aż biały król opuści róg szachownicy, aby przystąpić do szachowania.
Mam nadzieję, że przedstawione przykłady, chociaż w niewielkim stopniu przybliżyły wam charakter walki w tego typu pozycjach. Mogę dodać, że pozycje przedstawione na diagramach można znaleźć w większości podręczników do nauki końcówek wieżowych. Zachęcam więc do głębszej kontemplacji całości materiału zawartego na tej stronie. Jest on bardzo cenny pod względem merytorycznym.
Literatura:
"Teoria końcówek wieżowych"
W. Smysłow i G. Lewenfish