Pola kluczowe wolnego pionka
W wielu przypadkach wolny pionek nie jest w stanie samodzielnie osiągnąć pola przemiany. Najważniejszą bierką staje się w tym momencie król, który wspomaga marsz wolniaka. W pierwszym etapie planu, należy królem zająć jedno z pól kluczowych pionka.
Zajęcie pól kluczowych daje stronie silniejszej zwycięstwo. Jeżeli na polach kluczowych stanie król strony słabszej, nie powinna mieć ona problemu z osiągnięciem remisu.
Pola kluczowe wolnego pionka są to trzy pola na linii poziomej przed pionem: jeżeli pionek nie przekroczył połowy szachownicy, czyli stoi na liniach 2, 3, 4 (7, 6 lub 5 - jeżeli jest to czarny pionek) to są to trzy pola leżące w odległości dwóch linii poziomych przed pionem; jeżeli przekroczył linię środkową szachownicy to pola te leżą bezpośrednio na linii przed pionkiem. Pionki na liniach "a" i "h" nie posiadają tego rodzaju pól kluczowych.
Opozycja przy prowadzeniu pionka
Jeżeli pionek wkroczył na linię 6, to o wyniku partii decyduje wzajemne ustawienie króli.
Jeżeli posunięcie mają białe to łapią opozycję skośną i wygrywają.
1. Kc6! Kd8 2. d7! Ke7 3. Kc7 K-dow 4.d8H
Jeżeli w pozycji na diagramie zaczynają czarne to one chwycą opozycję i partia zakończy się remisem.
1... Kd8! 2. Kc6 Kc8!
Opozycja.
3. d7 Kd8 4. Kd6 pat.
Warto zapamiętać zależność: jeżeli pionek na linię 7 wkroczy z szachem, to partia zakończy się remisem.
Opozycja jest ważnym czynnikiem w procesie zdobywania pól kluczowych, co będzie wyraźnie widoczne w pozycji czwartego diagramu.
Przykłady praktyczne
Przy swoim posunięciu białe łatwo wygrają. Muszą jednak zająć jedno z pól kluczowych pionka (d6, e6 lub f6). Nie ma znaczenia, które to będzie pole.
1. Kd6
Lub: 1. Ke6 Ke8 2. Kf6 Kf8 3. e6 Ke8 Czarne ustąpiły z opozycji. 4. e7! Bez szacha! 4... Kd7 5. Kf7 itd.
1... Ke8 2. Ke6! Kd8 3. Kf7!
Nie ma ratunku przed natychmiastowym marszem pionka: e5-e6-e7-e8H. Młodzi gracze czasami nie rozumieją pewnej zasady, a dotyczy ona współpracy pomiędzy królem a pionkiem: jeżeli mamy możliwość królem zdobyć przestrzeń dla pionka (posunięcie 3. Kf7) to to robimy! Pion samemu nie dojdzie, musi mieć pomoc ze strony króla..
Tym razem pola kluczowe znajdują się o dwie kolumny przed pionkiem: d6, e6 i f6. Aby do nich dotrzeć należy unikać opozycji ze strony czarnego króla.
1. Kf5!
Po tym posunięciu czarne nie są w stanie złapać opozycji prostej. Opozycja skośna nic nie da, gdyż, czarny król zajmie pole f6. Złe byłoby: 1. Ke5? Ke7! Opozycja, wygranej już nie ma. 2. Kf5 Kf7 3. e5 Teraz pila kluczowe znajdują się na polach d6, e6 i f6. 3... Ke7 4. Ke4 Ke6 5. Kf4 Ke7! Typowy manewr na złapanie opozycji. 6. Kf5 Kf7! Opozycja! 7. e6 Ke7 8. Ke5 Ke8! 9. Kf6 Kf8! 10. e7 Ke8 11. Ke6 pat.
1... Ke7 2. Ke5
Opozycja!
2... Kf7 3. Kd6
Pola kluczowe osiągnięte!
3... Ke8 4. Ke6 Kf8 5. Kd7 Kf7 6. e5 Kf8 7. e6
Białe wygrywają.
Pionek skrajny
Jak już wyżej napisałem - pionek skrajny nie posiada pól kluczowych takich, jakie posiadają pozostałe wolne pionki. Aby zremisować taką końcówkę wystarczy stanąć królem na drodze marszu pionka - wtedy partia zakończy się patem, lub blokować obcego króla na bandzie szachownicy.
1. Kc4 a5 2. Kc3 Ka3 3. Kc2 a4
3... Ka2 4. Kc1 a4 (4... Kb3 5. Kb1) 5. Kc2 a3 6. Kc1 Ka1 7. Kc2 a2 8. Kc1 Pat.
4. Kb1 Kb3 5. Ka1 a3 6. Kb1 a2 7. Ka1 Ka3 Pat.